Մաքսային ձևակերպումը Հայաստանում․ ամբողջական ուղեցույց ներմուծողների և արտահանողների համա
Միջազգային առևտրով զբաղվող ցանկացած ընկերության համար բեռների տեղափոխման ամենակարևոր և պատասխանատու փուլերից մեկը սահմանը հատելն է: Ճիշտ կազմակերպված մաքսային ձևակերպումն ուղղակիորեն ազդում է բիզնեսի եկամտաբերության վրա, քանի որ ցանկացած սխալ կամ ուշացում կարող է հանգեցնել լրացուցիչ ծախսերի և տուգանքների:
Անկախ նրանից, թե դուք ապրանք եք բերում երկիր, թե պատրաստվում եք տեղական արտադրանքը դուրս հանել միջազգային շուկա, ընթացակարգերի հստակ իմացությունը ձեր հաջողության գրավականն է:
Ներմուծման հիմնական փուլերը և առանձնահատկությունները
Եթե ձեր բիզնեսը ծրագրում է ապրանքներ բերել հանրապետություն, ապա ներմուծման գործընթաց կոչվող փուլը պետք է պլանավորել նախքան բեռի ճանապարհ ընկնելը: Հայաստանը հանդիսանում է Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) անդամ, ինչը նշանակում է, որ մաքսային կանոնները տարբերվում են՝ կախված ապրանքի ծագման երկրից:
ԵԱՏՄ անդամ երկրներից (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան) ներմուծելիս մաքսատուրքեր չեն վճարվում, և սահմանին բարդ ընթացակարգեր չկան, սակայն անհրաժեշտ է ներկայացնել հարկային հայտարարագիր և վճարել անուղղակի հարկերը (ԱԱՀ):
Իսկ ահա երրորդ երկրներից (օրինակ՝ Չինաստանից, Եվրոպայից կամ ԱՄՆ-ից) ներմուծելիս իրականացվում է լիարժեք մաքսային ձևակերպում Հայաստանում՝ մաքսատուրքերի, հարկերի և վճարների լրիվ գանձմամբ: Այս դեպքում ապրանքները պետք է անցնեն համապատասխան վերահսկողություն, հայտարարագրվեն և բաց թողնվեն «Ներքին սպառման համար» ռեժիմով:
Արտահանման ընթացակարգը․ ինչպե՞ս դուրս գալ միջազգային շուկա
Տեղական արտադրանքի արտահանումը Հայաստանից ունի իր հստակ կանոնները: Ի տարբերություն ներմուծման, արտահանման ձևակերպում իրականացնելիս պետությունը հաճախ կիրառում է արտոնյալ պայմաններ՝ տեղական բիզնեսին խթանելու նպատակով: Հայաստանից ապրանքների արտահանման մեծ մասը չի հարկվում մաքսատուրքերով, իսկ ԱԱՀ-ն կիրառվում է 0% դրույքաչափով:
Այնուամենայնիվ, արտահանման ձևակերպում անցնելու համար անհրաժեշտ է ուշադիր լինել ապրանքի կոդավորման (ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրերի) և ծագման երկրի սերտիֆիկատների հարցում: Որոշակի ապրանքատեսակների համար (օրինակ՝ երկակի նշանակության ապրանքներ, մշակութային արժեքներ կամ ռազմավարական հումք) պահանջվում են հատուկ թույլտվություններ և լիցենզիաներ, առանց որոնց բեռը պարզապես չի կարող հատել սահմանը։
Մաքսային անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը
Ցանկացած մաքսային ռեժիմի հիմքը փաստաթղթերի ճշգրտությունն է: Որպեսզի մաքսային ձևակերպումն անցնի հարթ և առանց ուշացումների, ձեր ձեռքի տակ պետք է լինեն հետևյալ հիմնական մաքսային փաստաթղթեր կոչվող փաթեթը.
- Միջազգային առևտրային պայմանագիր․ Գնորդի և վաճառողի միջև կնքված պայմանագիրը:
- Հաշիվ-ապրանքագիր (Invoice)․ Փաստաթուղթ, որտեղ նշված են ապրանքի քանակը, գինը և ընդհանուր արժեքը:
- Տրանսպորտային փաստաթղթեր․ Կախված փոխադրման տեսակից՝ CMR (ավտոմոբիլային), Air Waybill (օդային) կամ Konosament (ծովային):
- Ծագման սերտիֆիկատ (Certificate of Origin) ․ Ապացուցում է, թե որ երկրում է արտադրվել ապրանքը, ինչը հաճախ ազատում է մաքսատուրքերից:
- Համապատասխանության սերտիֆիկատներ կամ հայտարարագրեր․ Փաստում են ապրանքի անվտանգությունը (հատկապես սննդի, կոսմետիկայի կամ տեխնիկայի դեպքում):
Այս հավաքածուում ներառված ցանկացած մաքսային փաստաթղթեր եթե պարունակեն անհամապատասխանություն (օրինակ՝ քաշի կամ գնի տարբերություն), ապա ձեր մեկնարկած ներմուծման գործընթացը պարզապես կկասեցվի, իսկ բեռը կուղարկվի լրացուցիչ զննության։
Լոգիստիկայի և մաքսային բրոքերների դերը
Միջազգային առևտրում մաքսատունն ու լոգիստիկան փոխկապակցված են: Բեռների ճիշտ փոխադրումը, պահեստավորումը և ժամանակին հասցնելը սահմանային կետ կազմում են ընդհանուր շղթայի կեսը: Մյուս կեսը բուն ձևակերպումն է:
Շատ ընկերություններ, կորուստներից խուսափելու համար, դիմում են մաքսային բրոքերների օգնությանը: Բրոքերը հանդես է գալիս որպես միջնորդ բիզնեսի և մաքսային մարմինների միջև, ճիշտ որոշում է ապրանքների ծածկագրերը և լրացնում հայտարարագիրը: Երբ ընկերության կողմից ապահովվում է ճիշտ կազմակերպված լոգիստիկա և պրոֆեսիոնալ բրոքերային աջակցություն, բեռնաթափման ողջ ընթացքը հնարավոր է լինում իրականացնել հաշված ժամերի ընթացքում:
Հայաստանում մաքսային համակարգը տարեցտարի ավելի է թվայնացվում, ինչը հեշտացնում է հայտարարագրերի ներկայացումը: Այնուամենայնիվ, մաքսային ձևակերպում Հայաստանում իրականացնելիս հաջողության հասնելու միակ ճանապարհը նախապես պատրաստվելն է:
Ուսումնասիրեք օրենսդրությունը, պատրաստեք ճիշտ կազմած մաքսային փաստաթղթեր, վստահեք փորձառու լոգիստիկ գործընկերներին, և ձեր ներմուծման գործընթացը կամ արտահանման ձևակերպումը կանցնեն արագ, անվտանգ ու առանց անկանխատեսելի ֆինանսական կորուստների:
